Albert Adams (1929-2006) – ‘n gebroke geskiedenis

Albert Adams (1929-2006) – ‘n gebroke geskiedenis

9 Junie – 8 Oktober 2017

Saamgestel deur Marilyn Martin en Robyn-Leigh Cedras

Hierdie oorsigtentoonstelling van Albert Adams se oeuvre, wat meer as vyftig jaar oorspan en werke op bruikleen uit nasionale en internasionale openbare- en privaat-versamelings insluit, onthul sy wonderbaarlike teken-talent as ‘n jong kunstenaar, en die instinktiewe ekspressionisme en diepsinnige sosiale verbondenheid wat kenmerkend is van sy lewenswerk. Dit is dus nie verbasend dat sy kuns met dié van die groot Spaanse kunstenaar, Francisco Goya, vergelyk word nie.

Toe hy die houtskooltenening Die Familie (1948) en Ongetitled (Vier figure met Gaffels) (c. 1950) gemaak het, was Adams bevriend met die Duitse versamelaars Siegbert Eick en Rudolph Von Freiling en het hy puik grafiese werke deur Albrecht Dürer, Rembrandt en die Duitse Ekspressioniste in hul huis gesien. Käthe Kollwitz se protes teen sosiale onregverdigheid en empatie met armes en onderdruktes het ‘n blywende indruk op hom gelaat en haar invloed spreek duidelik uit hierdie tekeninge. Daar is geen landskap of konteks nie en hulle word metafore vir enkelinge wat swoeg of rebelleer in apartheid Suid-Afrika of enige plek op aarde. Die beelde is ikonies en deurtrek met die krag van sy vroeë godsdienstige tekeninge soos die Pietà (1948).

Adams het nie aan enige kerkverband behoort nie, maar sy geestelike aanleg het diep geloop, en religieuse onderwerpe is opvallend in sy werk en op hierdie tentoonstelling. In die reël is hulle draers van sosiale en politieke kommentaar, byvoorbeeld die merkwaardige skildery Suid-Afrika 1958-59 (Afneming). Daar is geen kruis of steun nie – die Christusfiguur dryf in die middel van die triptiek, geskei van Sy moeder na wie Hy draai, terwys Sint Johannes toekyk. Hul weeklag word in elke uitdrukking, gebaar en kwashaal vasgevang. Die donker, gewonde liggaam van Christus word omhul deur sterk swart lyne, metafore vir Sy geseling en dié van die “donker man” in Suid-Afrika. Sy een skouer is bebloed, daar is geen stralekrans nie en tog gloei die kop van binne.

In ‘n resensie van ‘n groeptentoonstelling in die Cape Argus, 6 Oktober 1959, skryf Neville Dubow soos volg oor die ongetitlede triptiek (nou bekend as Suid-Afrika 1959):

En alles word fisies en emosioneel oorheers deur die groot, allegoriese doek deur Albert Adams wat (en dit sou skynheilig wees om anders voor te gee) ‘n mens se bewussyn onvermydelik vul met visies van Guernica

Dit is voldoende om te sê dat die geweld wat Picasso genoodsaak het om sy beroemde protes te skilder nog nie afgeneem het nie, en Albert Adams se uitbarsting…is meer beduidend as al die ander werke wat te sien is.

Adams is geraak deur en het gereageer op die afgryse van sy tyd en ervaringe en hy het dit in sy werk vasgelê – volksmoord, natuurlike rampe en wreedaardigheid oral op aarde – maar hy het altyd teruggekeer na Suid-Afrika vir inspirasie, waar hy byvoorbeeld daklose mense en die donker sy van die Kaapse Klopse uitgebeeld het, en gesinspeel het op die “bagasie” of nalatenskap van apartheid. Na 1994 het hy die uitdagings, gevare en bedreigings wat met politieke verandering saamval, verken. Sodoende noodsaak hy die kyker om die verydeling van die verdruktes en diegene wat gemarginaliseer is raak te sien en daarin te deel. Hy kon hom nie versoen met die leed wat mense aangedoen word nie, en tog het hy gesoek na die geestelike en metafisiese in en deur sy kuns.

Die tyd wat Adams in 1957 by Oscar Kokoschka se Skool vir Visie deurgebring het, het ‘n durende invloed gehad op die filosofiese en tegniese benadering tot sy eie kreatiewe uitdrukking; hy het konsekwent getrou gebly aan Kokoschka se woorde om nooit sy oë toe te maak vir “die ellende wat ons op aarde skep” nie. Adams het gepraat oor die gespanne koord wat die kunstenaar betree – tussen die emosies wat rigting gee aan skepping en die objektiwiteit wat die ontwikkeling van die werk verg. Hy het dwarsdeur sy lewe daarin geslaag om hierdie ewewig in sy skilderye, tekeninge en grafiese werke te handhaaf.

 

Die Imibala-galery bied ‘n satelliet Albert Adams-uitstalling aan, 9 Junie – 29 Julie 2017 by Brightstraat 16, Somerset-Wes, +27 (0) 21 852 2511, gallery@imibala.com.

Suid-Afrika 1958-59 (Kruisafneming), Olie op doek, Privaatversameling – Beeld vergunning Stevenson, Kaapstad en Johannesburg

1

Suid-Afrika 1959, Olie op kartonplank – Beeld vergunning, Johannesburg Kunsmuseum

Adams_Untitled-Four-Figures-w-Pitchforks

Ongetiteld (Vier figure met gaffels), c 1950, Houtskool en kryt op papier – Rupert Museum Versameling